Oleh : Dr. Joni, MN, M.Pd.B.I*
Edet numele alat si nguk kin munilet. Edet teni gune e kin tunungen ku jema si munetah te kedang gere mehaten palis tulah mumasalah orum serinen-serinen, sudere, renye si len-len na.
Enti sawah rusak-rasik ku kite orum kite amaten edet orum agama, ike kuet edet te keta muperala agama pe, oya nge jelas jarak ari kite mara rum bele.
Edet enti osah sawah pipet ike agama pe gere nguk sawah ku ble. Edet gere kin penyaya ni murip, edet ni kati turah i bueten ke kin pemberet, maksud te ike nge mu-edet, oya nge pasti murip nge muperaturen nge mumetih si perlu rum si sunet, mumutus ni peri pe nge kerna timangen ni si musidik sasat, nge pasti genap morom mupakat.
Edet kin atur wan resam ni dunie, si muedet oya le si munamat peraturen. I wan edet gere tertulis, we nge mucap ku atu orum nge mulabang ku rering, kin cing ni timang beret, oyale bewene ulaken ku ate rum ku rasa, wan jiwe e, ike murasa ate nte i bubuh sara basa bierpe sara buet ni jema, lagu noya le we ni jema pe mera ku sakit nise pe.
Edet ara kin mujegei reta si ara wan ate, jiwe renye pemikiren nte buge enti bang sawah buet si i bieren beluhe ku mara ike sanah pe si i tetah ike i bueten pe. Kati i perin pe ke edet kin peger ni agama, kati i wan musyawah ni sara buet nguk orum jeroh-jeroh, buge si jeroh-jeroha boh buge gelah orum edet, inile gerel e murip muperaturen.
Cumen ara tikik ceda e pora ara pedi deba, edet ni gere neh mumegeri agama i bubune ketape nge kin pelitik ara miyen kin mungaya ni diri we, kesanah i bueten turah bepenemah langkah, bierpe rayate ara si muripe munyanya, inile edet nge sawah ku pumu ni jema si salah, renye kemuduk ni oya salah buet miyen.
Edet kin amat-amaten kin munetah orum kin amat-amaten ku si munetah, i wan edet ara miyen cara-cara kune keta murip turah orum cara munetah pe boh buge murip ni sawah bang ku tuah rum demu kire e bahgie pe, gere ara rusak rum rasik orum sudere, serinen te pe.
Suderenku bebewene, edet ni nume barang kuno, edet ni nume kin kekeberen pelin, edet ni nume le erep nguk bemelengkan pelin, edet ni nume le ure-ure, ku sonen miyen edet ni nume le didong, renye miyen edet ni nume kin erep kin ceceriten ketape edet ni i turah bueten wan murip ni enti sawah pipet.
Enti erep i cecerak, gere le erep i perin becerak enti sergak ketape i kemuduk ni oya dabuh mugerantang, dabuh munyarut, dabuh mungoteken ni jema, munupet, renye sawah murusak we buet te. Te ike lagu noya kune mumerin ne muedet.
Edet kin peger ni agama, benasa edet rusak agama
*penulis adalah ketua bidang pendidikan dan penelitian di Majelis Adat Gayo (MAG)





