Oleh : Qayla Anjani*
Kabupaten Gayo Lues oyale sara kabupaten si ara i Provinsi Aceh. Iyoné ara sara kebiasaen urum edet ni Masyarakat tiep reraya urum mulud suntuk nos penan salah satu é nos lemang. Lemang, geral ni penan khas Gayo, i tos ari oros pulut urum santan ni keramil i bun kuas ni uluh.
Sebelum i bun kuas ni uluh ne, uluh é i lapisi mule urum pucuk ni ulung ni awal. Renye bun oros pulut urum santan si nge buh poa é ne renye i daringen ku bere ni rara. Rara e enti kul tu kati enti mesing ketike i daring langsung.
Roa lo dang gilen reraya, masyarakat Kampung Peparik Gaib biasa e nge siep-siep nos lemang setiep umah pasti nge nilang rara kin daring lemang. Kampung Peparik Gaib ara i Kecamatan Blangjerango Kabupaten Gayo Lues.
“Kipesen mien rara é a kati enti maté!” Kene Siti mu nosah semangat ku aku. “Enti kiruh!!” kenaku agak keras. “Gere ke éngon ko nge mekit aku ngipes é!” Cebebék ku kin Siti.
“Hanah é mekit? Éngon rara é a nge male maté mi we.” Kené Siti sesire munilok ku rara ne.
Kami nge kiruh ni arap umah ni nenek. Nenek pé mumanangi kami sesire kedik. Kami nos lemang i waktu lo kekelam. Sengeje kekelam, sebeb kati gere mungarui masyarakat si dekat umah, cumen seba ara nos lemang sesoboh pé.
“Aduh….hék é le kah. Siti begegantin mi we ngipes é yoh.” Kené Aku sesire nosan kipes si ku amat ne ku Siti.
“Bek noya len nge hék rasa ko.” Kené Siti nunger aku. Renye Siti pé mulei mungipes rara urum semangat é. Siti memang suntuk semangat ike urusen nos lemang, kerna wé rejen olok kin penan oya. Tamin gere tasak Siti siep jegei é i arap ni pendaring é sesire muniru was sejuk hawa kekelam.
Nge pien jem kami ngipes lemang ne. Rasa hék ni beden muniro teduh, hingge akhiré kami pé teduh. Akhir ni buet nenek mi we si lanjut ni buet ni kami ne sawah lemang tasak.
“Kené nguk, tapi sara jem len ngipes é nge gielen, hék beh lah, bagéh lah alasan.” Kené nenek mu nunger kami.
“Sara jem we kené nenek?” kenaku nunger nenek. Pumu kami pé nge bise le nek sire mu namat pumu kami si nge kerbelen ngipes leman.
***
Ling ni takbir pé nge meling sawah sejuk naté te mumengé é. Ling é nge sawah ku setiep sagi ni kampung kami ni. Kami pé nyubei lemang si nge tos kelam ne urum semangat ni kami. Kelam ne kami nye termis kerna sawah hék é kami rasa kelam ne nye gere sempat nyubei lemang si nge tasak ne.
“Nek ihi nge lemang ne?” kukunei ku nenek.
“I dapur ho ték.” Kené nenek ari deret nin umah.
Aku pé urum Siti beulen ulen ku dapur rai lemang ne. Sawah i dapur kami langsung ngenali lemang ne, tapi gere demu.
“Nek giara kén ihin lemang ne nek!”, kené aku gintes. “Was ni lemari le nenek bun ték” saut nenek.
“Oyale giara naéh nek. Nge kami kenali.” Jeweb ku mien. Akhiré kami kenali mien urum-urum. Nge mokot kami ngenalie tapi tetap we giara depet len.
“Pik he kén, nek?. Hanati giara lemang ne? Cube nenek ingeti mien nek?” kenaku nunger nenek.
“Cube nenek ingeti mien kah.” Kené nenek.
“O…gere inget nenek bun ne kuas ni lemari kelam ne.” Akhiré nenek pé inget.
“Nye ihi ta lemang é ne nge nek.” Kené Siti nunger Nenek. Sesire nerahi lemang mien.
“Gere nenek betih, kadang nge pan kucing pé ke.” Kené nenek mien.
“Engon piring ni!! I atas é ara ulung si nge layu.” Kené Siti sire nuruh ni piring si depet é ne.
“Ume ke ko mangan né ini!’, kené Siti nuduh aku.
“Enak dih ko! Lo mungkin aku man né. Kite ke nomé roan te kelam ne.” Jeweb ku sire néngon ku Siti.
Mengé ling kami kiruh. Kakek géh tibe tibe. Kakek ben bes mari semiyang duha, kakek pé langsung mumengen cerite ni kami. Kakek pé sesire njem beluh ku dapur. Gi mokot Kakek pé géh mien munemah secamung lemang.
“Kakek….!!” Tauk ku senang. “Ari hé depet kam lemang é Kek?” kukunei ku kakek.
“Ke ara pien uluh mi lemang é.” Kene kakek.
“Ari hé mah kakek ni?’ Sidik Siti ku kakek.
“Sengeje kakek tason kin kam, ta kam nge nomé kelam ne.” Kené kakek.
“Terimekasih kek!.” Kené ka rum Siti senang.
Akhir é kami pé mangan lemang si kami tos kelam ne. Rasa é sunguh sedep lemak rum masin né pé nge pas.
“Ruh dih kite nos lemang ke Siti.” Kenaku nunger siti. “O..le ke..huff.” Jeweb Siti urum sobom ni ni awah é.
Wan até nikami berharap buge lemang gere penah osop ari budaya rum kebieseen masyarakat Gayo. Kakek pé muninget ni kami turah jege urum mulestarin ni budaya Gayo kati gere mosop. [SY]
Agustust, 2024.
*Qayla Anjani, séni sekulah i SMP Negeri 1 Blangjerango. Lahir i Kampung Kuning 1, tanggal 02 April ton 2011. Cita-citaé kin penulis novel terkenal i penjuru dunie. Anak ari Jon Kenedi rom Yeni Afrita. Anak sikul ari 2 bersudere. Pernah mujadi Juara kelas rum Juara Umum tun 2023 di SMP Negeri 1 Blangjerango.





